Pomnik Józefa Pi³sudskiego w Golubiu-Dobrzyniu
Po zwolnieniu z wiêzienia, Pi³sudski 10.11.1918r. przyby³ do Warszawy. Nastêpnego dnia tj. 11 listopada 1918r. Rada Regencyjna powierzy³a mu naczelne dowództwo wojsk polskich i zwróci³a siê do niego o utworzenie rz±du narodowego. 14 listopada Rada Regencyjna rozwi±za³a siê i w³adzê zwierzchni± nad krajem powierzy³a Pi³sudskiemu. Kiedy pod koniec 1918 roku jego dawni koledzy socjali¶ci zwrócili siê do nigo z pro¶b± o polityczne poparcie, odpar³:"Towarzysze, jecha³em czerwonym tramwajem socjalizmu a¿ do przystanku "Niepodleg³o¶æ", ale tam wysiad³em. Wy mo¿ecie jechaæ do stacji koñcowej, je¶li potraficie, lecz teraz przejdziemy na Pan! " (Norman Davies) 18 listopada 1918r. Pi³sudski powo³a³ rz±d z Jêdrzejem Moraczewskim na czele. W cztery dni pó¼niej 22 listopada, Prezydent Ministrów przed³o¿y³ projekt dekretu o najwy¿szej w³adzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej, zatwierdzony tego samego dnia przez Pi³sudskiego. Czytamy w nim: Obejmujê jako Tymczasowy Naczelnik Pañstwa, najwy¿sz± w³adzê Republiki Polskiej i bêdê j± sprawowa³ do czasu zwo³ania Sejmu Ustawodawczego. Rz±d Republiki Polskiej stanowi± mianowani przeze mnie i odpowiedzialni przede mn± a¿ do zebrania siê Sejmu, Prezydent Ministrów i Ministrowie. Projekty ustawodawcze uchwalone przez Radê Ministrów ulegaj± memu zatwierdzeniu. Tytu³ Naczelnika Pañstwa nawi±zywa³ do osoby Tadeusza Ko¶ciuszki. 28 listopada Naczelnik Pañstwa wyda³ dwa dekrety: o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego i o przeprowadzeniu wyborów w dniu 26 stycznia 1919 r. Powo³anie instytucji Naczelnika Pañstwa, powierzenie tego urzêdu Pi³sudskiemu, wydane przez niego dekrety o wyborach, wszystko to razem tworzy³o podstawy formalno-prawne powstaj±cego niepodleg³ego pañstwa polskiego. Trudno¶ci w uznaniu rz±du J. Moraczewskiego przez wszystkie stronnictwa, spowodowa³y dymisjê jego gabinetu. Na jego miejsce Pi³sudski powo³a³ 16 stycznia 1919r. Ignacego Paderewskiego. 20 lutego 1919r. Pi³sudski z³o¿y³ deklaracjê o zrzeczeniu siê swego urzêdu. Sejm Ustawodawczy wyrazi³ mu podziêkowanie i nada³ mu urz±d Naczelnika Pañstwa do czasu ukonstytuowania siê w³adz polskich. W marcu 1920r. mianowany zosta³ Marsza³kiem Polski.
Cia³o Marsza³ka pochowano na Wawelu.


Na czarnej granitowej p³ycie, dzisiaj ju¿ w paru miejscach wyszczerbionej, wyryto napis:
"MATKA I SERCE SYNA".
Widniej± te¿ na niej s³owa z poematów S³owackiego "Wac³aw" i "Beniowski":"...Ty wiesz, ¿e dumni nieszczê¶ciem nie mog±
Za innych ¶ladem i¶æ t± sam± drog±".
poni¿ej za¶:
... Kto mog±c wybraæ, wybra³ zamiast domu
Gniazdo na ska³ach or³a, niechaj umie
Spaæ, gdy ¼renice czerwone od gromu
I s³ychaæ jêk szatanów w sosen szumie.
Tak ¿y³em.